”Τα προϊόντα που παράγουν οι μέλισσες (μέλι, πρόπολη, βασιλικός πολτός) παράγονται από τα μελισσοκομικά φυτά και αποτελούν βασικό κομμάτι της ανθρώπινης διατροφής.”

Είναι φυσικά προϊόντα που έχουν συλλέξει και επεξεργαστεί οι μέλισσες οι οποίες επισκέπτονται μελισσοκομικά φυτά για να αποκτήσουν νέκταρ και γύρη, που είναι η πηγή για όλα τα είδη μελιού.

Το μέλι είναι ένα από τα πολυτιμότερα αγαθά για τον ανθρώπινο οργανισμό και δεν πρέπει να λείπει από τη διατροφή μας.

Για να επιβιώσει και να μεγαλώσει μία κυψέλη θα πρέπει να διαθέτει επαρκείς ποσότητες νέκταρ και γύρης. Όμως, αντίθετα από την κοινή αντίληψη, δεν είναι όλα τα είδη φυτών εξίσου καλά για τη μελισσοκομία. Μερικά προσφέρουν στις μέλισσες άφθονο νέκταρ και γύρη την περίοδο άνθησης και αυτά είναι που ονομάζονται και μελισσοκομικά φυτά.

Ποιες είναι οι σημαντικότερες εποχές και μήνες;

Η περίοδος της άνοιξης και του καλοκαιριού είναι μία από τις καλύτερες εποχές για την ανθοφορία των μελισσοκομικών φυτών και την μελισσοκομία. Οι πιο παραγωγικοί μήνες είναι του Απριλίου, Μαίου, Ιουνίου, Ιουλίου και Αυγούστου. Αυτούς τους μήνες η φύση βρίσκεται στην πλήρη ανάκαμψη της μετά την δύσκολη εποχή του φθινοπώρου και του χειμώνα.

Γιατί ο Απρίλιος είναι ο πιο σημαντικός μήνας για τον μελισσοκόμο και την παραγωγή μελιού;

1). Η βασίλισσα γεννά τα περισσότερα αυγά

2). Το νέκταρ και η γύρη πηγαίνουν στις κυψέλες σε μεγαλύτερες ποσότητες

3). Κτίζονται καινούριες κηρήθρες

4). Αυξάνεται ο αριθμός των κηφήνων

5). Πολλαπλασιάζεται το είδος των μελισσών

Μελισσοκομικά φυτά καλοκαιριού (Ιουνίου, Ιουλίου, Αυγούστου:

Πολλοί μπορεί να θεωρούν πως το καλοκαίρι δεν υπάρχει τόσο μεγάλη ποικιλία θερινών μελισσοκομικών φυτών. Αν και αυτό ισχύει, η σημασία τους για ένα μελίσσι είναι πολύ μεγάλη. Παρέχουν μεγάλες ποσότητες από νέκταρ και γύρη βοηθώντας έτσι στο σχηματισμό των εφεδρειών. Ακολουθούν τα κυριότερα γυρεοφόρα φυτά του καλοκαιριού:

Αγριοσουσαμιά, βαμβάκι, βελανιδιά, γλυκάνισος, δενδρολίβανο, έλατο, ευκάλυπτος, θυμάρι, ηλίανθος, καστανιά, λεβάντα, λιγούστρο, λυγαριά, πολύκομπος, σιδηρίτης ή τσάι του βουνού, φλαμουριά, φακελωτή και αρκετά άλλα.

Μελισσοκομικά φυτά άνοιξης (Μαρτίου, Απριλίου, Μαΐου):

Αν είναι κάτι που χαρακτηρίζει την εποχή της άνοιξης αυτό είναι η άφθονη παρουσία και άνθηση φυτών που βοηθούν στο να αναπτυχθεί και να μεγαλώσει το μελίσσι και να δώσει την πρώτη του παραγωγή.

Μερικά από τα μελισσοκομικά είδη που είναι φιλικά για τις μέλισσες την ανοιξιάτικη περίοδο είναι τα εξής:

Αγριοβερυκοκκιά, αγριοκορομηλιά, αγριοράδικο, αγριοσινάπι ή λαψάνα, αγριοτρίφυλα, αγριοφασκομηλιά, ακακία, αλιφασκιά, ανεμώνες, ακτινιδιά, ανοιξιάτικη κουμαριά, ανοιξιάτικο πεύκο, ασφόδελος, αφάνα, αχινοπόδα, βερβερίς, βερυκοκκιά, βίκος, βυσσινιά, γκορτσιά, δάφνη, δαμασκηνιά, θρούμπι, έλατο, ερείκη, εσπεριδοειδή, μανταρινιά, καβαλλιάρα, κερασιά, κουκιά, κουτσουπιά, λαδανιά, λεβάντα, μολόχα, σινάπι, μηλιά, νεραγκούλες, ξυνίδα, ονοβρυχίδα, παπαρούνα, παλιούρι, πυράκανθος, σμυρνιά ή αλογοθύμαρο, σφουρδάκλα ή ζοχαδόχορτο, τρικοκιά, φακελωτή, φασκόμηλο και άλλα πολλά.

Μελισσοκομικά φυτά φθινοπώρου (Σεπτεμβρίου, Οκτωβρίου, Νοεμβρίου):

Τα γυρεοφόρα μελισσοκομικά φυτά που ευδοκιμούν τους φθινοπωρινούς μήνες παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του σμήνους.

Θα πρέπει να γίνει αναπλήρωση των συλλεκτριών μελισσών που εργάστηκαν σκληρά το καλοκαίρι καθώς και απόκτηση όσο το δυνατόν περισσότερων πλαισίων γόνου και ανανέωση του πληθυσμού ώστε ο βαρύς χειμώνας που έρχεται να είναι ασφαλής για όλους. Τα βασικότερα μελισσοκομικά φυτά φθινοπώρου είναι τα ακόλουθα:

Αγριοσουσαμιά, αγριόκροκος, ακονιζιά, αρκουδόβατος, αρμυρίκι, βαλεριάνα, δενδρολίβανο, κισσός, μηλιά, πεύκο, ποϊσιάνα, πολύκομβος, σούσουρα ή φθινοπωρινή ερείκη, χαρουπιά και πολλά άλλα.

Μελισσοκομικά φυτά χειμώνα (Δεκεμβρίου, Ιανουαρίου, Φεβρουαρίου):

Αν και από πολλούς θεωρείται ως μία «νεκρή» περίοδος όπου η φύση ξεκουράζεται και παίρνει δυνάμεις για την άνοιξη που έρχεται, αυτό, όμως, δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν χειμωνιάτικα μελισσοκομικά φυτά που παρέχουν τα απαραίτητα σε ένα μελίσσι. Για παράδειγμα, κάποια από αυτά είναι τα εξής:

Η οξαλίδα, η ερείκη, ο αρκουδόβατος, το πολυκόμπι, το τσάι του βουνού,η μολόχα, η κουμαριά, καβαλαριά ή αγριόβικος, η ανεμώνη και η μουσμουλιά.

Γιατί είναι σημαντικά για τον μελισσοκόμο όλα τα μελισσοκομικά φυτά και οι εποχές τους;

Τα φυτά που παράγουν νέκταρ αλλά ελάχιστη ή και καθόλου γύρη θεωρούνται και αυτά ως μελισσοκομικά φυτά. Τα φυτά, όμως, που παράγουν γύρη αλλά λίγο ή καθόλου νέκταρ είναι και αυτά εξίσου σημαντικά στην μελισσοκομία, ειδικά κατά την περίοδο σχηματισμού της κυψέλης.

Την περίοδο αυτή οι μέλισσες χρειάζονται μεγάλες ποσότητες της πρωτεΐνης που περιλαμβάνονται στη γύρη.

Ιδανικά, μια καλή περιοχή για μελισσοκομία είναι αυτή όπου τα μελισσοκομικά φυτά ανθίζουν άφθονα και για μεγάλο χρονικό διάστημα. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν είναι πάντοτε διαθέσιμο ή εύκολο να βρεθεί.

Για αυτό και ένας καλός μελισσοκόμος πρέπει να συνδυάζει τις δεξιότητές του στη διαχείριση της κυψέλης με μεταναστευτικές πρακτικές ώστε να παρέχει στις μέλισσες του ένα παραγωγικό περιβάλλον.

Πρέπει να γνωρίζει το χρόνο και τη διάρκεια άνθησης των ειδών που είναι φιλικά προς τις μέλισσες καθώς και που μπορεί να βρει τα διαθέσιμα φυτά κάθε εποχή.

Όλα τα είδη μελισσοκομικών φυτών

Αγριοσουσαμιά

Είναι ένα ποώδες φυτό ετήσιας άνθησης που διαθέτει άσπρα, μυρωδάτα λουλούδια. Η περιοχή που φυτρώνει είναι συνήθως χέρσα χωράφια και μεταξύ θερισμένων σιτηρών. Η άνθηση ξεκινά σταδιακά τον Ιούλιου και η ανθοφορία διαρκεί περίπου 30-40 ημέρες. Συνήθως σταματάει το φθινόπωρο ή όταν ξεκινάνε να οργώνουν τα χωράφια. Όταν στην παραγωγή του μελιού συμμετέχει αυτό το φυτό, δίνει ένα χαρακτηριστικό, εξαιρετικό λευκοκίτρινο χρώμα.

Αγριόκροκος

Είναι ένα φυτό με βολβό και περίοδο άνθησης μεταξύ Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου. Μόνο το στέλεχος με το άνθος είναι πάνω από τη γη παράγοντας όμορφα λουλούδια που προσελκύουν μέλισσες για τη γύρη και το νέκταρ του. Σε περιοχές που δεν γίνεται όργωμα και χρήση ζιζανιοκτόνων, ο αγριόκροκος αποτελεί σύνηθες είδος στη μελισσοκομία.

Ακονιζιά ή σκοτζάρι

Η άνθησή της γίνεται κατά τους φθινοπωρινούς μήνες και διαθέτει έντονα κίτρινα λουλούδια. Είναι ένα φυτό που παρέχει μεγάλες ποσότητες γύρης και λόγω της εποχής που ανθίζει (εποχή που δεν υπάρχει πολλή γύρη διαθέσιμη) βοηθάει στην εκτροφή γόνου και στο να ανανεωθούν οι πληθυσμοί του σμήνους.

Αρκουδόβατος

αρκουδόβατος μέλι ιδιότητες

Συναντιέται σε δάση με πεύκη και είναι αναρριχητικό. Από το μήνα του Αυγούστου έως τον Σεπτέμβριο παρέχει πολύ νέκταρ και γύρη. Αν, επίσης, πέσουν μεγάλες ποσότητες βροχόπτωσης, τότε η άνθησή του είναι πολύ ευνοϊκή.

Ένας λόγος που αυτό το φυτό είναι σημαντικό στη μελισσοκομία είναι γιατί όσα σμήνη βρίσκονται πάνω στα πεύκα μπορούν να ανανεώσουν τους πληθυσμούς τους εξαιτίας της γύρης που περιέχει. Λόγω του αρκουδόβατου, τα μελίσσια επωφελούνται τόσο από τη μελιτοφορία των πεύκων αλλά και ο πληθυσμός τους ανανεώνεται και ξεχειμωνιάζει με ασφάλεια. Διαβάστε περισσότερα για τον αρκουδόβατο.

Αρμυρίκι

Ένα από τα μελισσοκομικά φυτά που παρέχει στις μέλισσες τεράστιες ποσότητες γύρης. Συνήθως τα βλέπουμε κοντά σε παραλίες, κοντά στο κύμα καθώς επωφελούνται από νερά υπόγεια και επίγεια που είναι υφάλμυρα. Μπορεί να χρησιμεύσει και ως καλλωπιστικό σε σπίτια και σε δρόμους. Η ανθοφορία του φυτού ακολουθεί την ανθοφορία της ιτιάς με τρόπο ομαλό μην αφήνοντας κενό ώστε τα μελίσσια να κρεμάσουν.

Βαλεριάνα

Ένα φυτό που ευδοκιμεί κυρίως στην Ασία, την Β. Αμερική και την Ευρώπη. Είναι ένα πολυετές φυτό και το ρίζωμά του παραμένει ζωντανό ακόμη και μετά την περίοδο ξηρασίας των φύλλων και των βλαστών. Έχει πολύ μικρά άσπρα λουλούδια και μπορεί να εκταθεί σε ύψος από 40 εκατοστά έως 2 μέτρα. Η εποχή ανθοφορίας είναι από το θέρος μέχρι το φθινόπωρο και φυτρώνει μόνη της σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας.

Δενδρολίβανο

Από τα μελισσοκομικά φυτά που φυτρώνουν μόνα τους σε ολόκληρη την Ελλάδα ή και καλλιεργούνται σε αυλές και κήπους. Με χαρακτηριστική μυρωδιά και λουλούδια, είναι ένα φυτό που διαθέτει τη περισσότερο μακροχρόνια περίοδο άνθισης.

Η άνθισή του ξεκινάει από το μήνα Σεπτέμβριο και πάει μέχρι το Μάιο ενώ το καλοκαίρι, λόγω ζέστης, δεν διαθέτει λουλούδια.

Αν βρέξει και το κλίμα είναι ευνοϊκό, μπορεί να ξεκινήσει την άνθησή του στις αρχές του Σεπτεμβρίου ή ακόμη και στα τέλη Αυγούστου.

Κισσός

Όπως και ο αρκουδόβατος, έτσι και ο κισσός είναι επίσης αναρριχητικός. Όπως και το δενδρολίβανο, υπάρχει παντού στην Ελλάδα και δεν υπάρχει περίπτωση να μην τον συναντήσετε κάπου. Είναι παρασιτικό φυτό πάνω σε δένδρα και θάμνους. Τα μελίσσια τον προτιμούν γιατί διαθέτει αρκετές ποσότητας γύρης και νέκταρ και γιατί τα βοηθάει στην ανανέωση των πληθυσμών τους.

Μηλιά

Είναι ένα δένδρο που ρίχνει τα φύλλα του ενώ η καλλιέργειά του γίνεται κυρίως σε περιοχές δροσερές και ημιορεινές.

Η άνθισή του γίνεται την περίοδο μεταξύ Απριλίου και Μαΐου. Το νέκταρ που παρέχει στις μέλισσες έχει πλούσια περιεκτικότητα σε σάκχαρα, της τάξης του 25-55%.

Πεύκο

Το κατ’ εξοχήν και πρωταρχικό φυτό στη χώρα μας, με τεράστια συμβολή και σημασία στη μελισσοκομία. Είναι υπεύθυνο για περίπου 65% της παραγωγής μελιού κάθε χρόνο.

Το μέλι που παράγεται από τα πεύκα έχει πολύ ωραία γεύση, το χρώμα του είναι ανοιχτό καφέ και διαθέτει χαμηλά ποσοστά φρουκτόζης, γεγονός στο οποίο οφείλει την ελαφριά του γεύση. Έχει πολύ μεγάλη θρεπτική αξία, πλούσια σε μεταλλικά και ιχνοστοιχεία.

Πολύκομβος ή πολυκόμπι

Είναι ένα ζιζάνιο που φύεται από μόνο του σε ολόκληρη την Ελλάδα και σε όλο το χρόνο. Ο Πολύκομβος παρέχει και γύρη και νέκταρ στις μέλισσες, ιδιαίτερα την περίοδο του Ιουλίου και του Αυγούστου.

Αυτή την περίοδο όπου λόγω απουσίας άλλων ανθισμένων φυτών υπάρχουν μεγάλες ελλείψεις. Κυρίως το βρίσκουμε σε σιτοβολώνες ενώ η άνθιση του παρουσιάζεται μετά το θερισμό. Επειδή είναι ετήσιο φυτό παρέχει γύρη στις μέλισσες και τους φθινοπωρινούς μήνες βοηθώντας τις στην εκτροφή γόνου για το χειμώνα. Το μέλι έχει έντονο σκούρο χρώμα, δυνατή μυρωδιά και είναι πλούσιο σε θρεπτικά, μεταλλικά στοιχεία και ένζυμα.

Χαρουπιά

Είναι ένα αειθαλές φυτό που φυτρώνει σε περιοχές κοντά στη θάλασσα και κατά προτίμηση στο κέντρο και στο νότο της Ελλάδας.

Η άνθισή της λαμβάνει χώρα τον Σεπτέμβρη παρέχοντας στις μέλισσες πολύ νέκταρ και γύρη. Τα σμήνη που τρέφονται από τη χαρουπιά προβαίνουν σε ανανέωση των πληθυσμών τους ενώ σε άλλες περιοχές, όπως η Κρήτη, όπου τους θερινούς μήνες επικρατεί ξηρασία, τα μελίσσια επιζούν χάρη της χαρουπιάς.

Φακελωτή

Είναι ένα φυτό που υπάρχει όλο το έτος στην Ελλάδα και η άνθισή του λαμβάνει χώρα το καλοκαίρι. Το νέκταρ που παρέχει είναι πολύ και πλούσιο σε σάκχαρα (τάξης του έως και 53%). Η περίοδος άνθισής του είναι γύρω στις 4-6 εβδομάδες και είναι εύκολα προσαρμόσιμο στο περιβάλλον της χώρας μας. Αν καλλιεργηθεί τον Απρίλιο, η ανθοφορία της θα είναι μεγάλη, πλούσια και ομοιόμορφη.

Τσάι του βουνού

Πέρα από τις πολλές άλλες ευεργετικές του ιδιότητες, παρέχει και νέκταρ πολύ αρωματικό. Φυτρώνει όλο το έτος και συνήθως σε υψόμετρα μεγαλύτερα των 800 μέτρων. Το μέλι που παράγεται θεωρείται ως το καλύτερο της Ελλάδας, κυρίως λόγω του αρώματος του νέκταρ του. Οι ποσότητες, όμως, που παράγονται στη χώρα μας είναι πολύ μικρές και μικρής σημασίας σε σχέση με άλλα μελισσοκομικά φυτά.

Από τον Klarissimus